In de eerste dagen van de Islam, toen de openbaring nog vers was en je het aantal moslims nog op één kon tellen, diende het huis van Khadijah ﵂ als het eerste centrum voor de prille Islamitische da’wah. Binnen de muren van zijn eigen huis kon de Profeet ﷺ de eerste bekeerlingen ontvangen: zijn geliefde echtgenote Khadijah zelf, zijn neef 'Ali ibn Abi Talib, zijn vrijgemaakte slaaf en adoptiezoon Zayd ibn Harithah, en zijn trouwe vriend Abu Bakr al-Siddiq ﵃.
Naarmate de da’wah begon te groeien, mede door de inspanning van Abu Bakr ﵁ begonnen prominente figuren zoals Uthman ibn Affaan, Abdal Rahmaan ibn Awf, Sa’d ibn Abi Waqqas en Talha ibn Ubaydullah ﵃ de Islam te omarmen. Zij trokken zich terug in de afgelegen valleien rondom Mekka waar zij probeerden ongestoord te bidden. Deze strategie werkte totdat het een keer escaleerde. Op een dag, terwijl Sa’d ibn Abi Waqqas ﵁ het gebed leidde in één van de valleien, werden ze ontdekt door een groep Moeschrikien. Zij begonnen de spot met hen en met Islam te drijven totdat de Moeschrikien de Moslims begonnen aan te vallen. In het heetst van de strijd pakte Sa’d ﵁ een kamelkaak (een stuk bot) die daar op de grond lag, en sloeg daarmee één van de aanvallers waardoor diens hoofd begon te bloeden.
Dit was een soort keerpunt en we zien dan ook dat de Profeet ﷺ met een andere strategie zou komen.
Al-Arqam ibn Abil Arqam
Hij was ook een van de vroegere bekeerlingen de bronnen verschillen, maar het is aannemelijk dat hij behoorde tot één van de eerste 15. Er is weinig over hem bekend, zelfs het boek Siyaar a’lam an nuballa wijdt slechts anderhalve pagina aan deze sahabi die zoveel heeft betekend voor de da’wah. Net zoals anderen hoorde hij van de da’wah van de Profeet ﷺ en accepteerde hij Islam. Wat we wél weten is dat hij tussen de 12-16 jaar was destijds. En dat hij ondanks zijn jonge leeftijd niet aarzelde om zijn huis beschikbaar te stellen als het centrum van de da’wah. Niet alleen vanwege zijn leeftijd, maar ook om wie hij was. Hij was Al-Arqam ibn Abi al-Arqam ibn Asad ibn 'Abdullah bin 'Umar ibn Makhzoum. Hij behoorde dus tot Banu Makhzoum; de rivaliserende stam van Banu Hashim én de stam van Abu Jahl. De Profeet ﷺ zei in een bekende uitspraak:
De Profeet ﷺ: Iedere oemma heeft een Firawn en de Firawn van mijn oemma is Abu Jahl.
We moeten ons realiseren hoe moedig het was om dan je huis open te stellen en zo’n belangrijke taak op je te nemen.
Hoe moedig van deze jonge sahabi dat hij zijn huis beschikbaar stelde. Iemand die zijn privilege gebruikte zonder erover te pochen. Hij leverde geen hadith over, er is weinig over hem bekend, maar kijk wat hij heeft betekend voor Islam!
Twee vijanden van Islam Abu Jahl en Abu Lahab
Abu Jahl en Abu Lahab zijn beiden berucht in de overleveringen en worden soms door elkaar gehaald. Zij waren beiden berucht om hun vijandschap tegen de Profeet ﷺ. Toch is het belangrijk hen te onderscheiden: Abu Jahl was de politieke strateeg en machthebber binnen Quraish, terwijl Abu Lahab vooral bekend stond om zijn persoonlijke en emotionele aanvallen vanuit de familiekring van de Profeet.
Hoewel zowel Abu Jahl als Abu Lahab tot de felste tegenstanders van de Profeet ﷺ behoorden, verschilden hun methoden en positie. Abu Jahl, vaak in de siera aangeduid als de Firawn van deze ummah, was de politieke en strategische tegenstander. Hij gebruikte zijn positie als leider van Banu Makhzum om de Profeet ﷺ en zijn volgelingen systematisch tegen te werken. Hij gaf bevel tot het folteren van zwakkere moslims, bedreigde handelaren die met moslims zaken deden, stuurde spionnen om bijeenkomsten op te sporen en probeerde de reputatie van de Profeet te ondermijnen door hem als leugenaar of gevaarlijke onruststoker af te schilderen. Daarnaast werkte hij achter de schermen om Quraish tot gezamenlijke besluiten te bewegen, zoals de sociale boycot tegen Banu Hashim en de plannen om de Profeet te vermoorden.
Abu Lahab daarentegen, een oom van de Profeet ﷺ, voerde een meer persoonlijke, emotioneel beladen campagne. Hij gebruikte publieke vernedering, spot en laster, vaak in familiecontext, en ondersteunde zelfs fysieke aanvallen op zwakkere moslims. Hun gezamenlijke vijandigheid maakte openlijke bijeenkomsten levensgevaarlijk en dwong de vroege moslims om hun geloof in het geheim te onderwijzen en versterken.
Daar al Arqam, het huis van al Arqam ibn Abi al Arqam bij as Safa, bood precies die veilige haven: een discrete plek waar de nieuwe bekeerlingen gecultiveerd konden worden, de Quran konden horen en de gemeenschap zich in stilte kon vormen, afgeschermd van de constante dreiging van Quraish.
Strategische wending
Het huis van Al-Arqam ﵁ werd door de Profeet ﷺ geselecteerd als centrum van de Profetische Missie vanwege de specifieke kenmerken en eigenschappen van zijn huis. Het huis leende zich perfect om er in het geheim samen te komen, vanwege de unieke locatie aan de voet van Jabal al-Safa. Uiteraard hield Al-Arqam ﵁ zijn bekering voor zichzelf en gebruikte hij zijn positie als lid van Banu Makhzoum om op de hoogte te zijn van eventuele samenspanning tegen de da’wah van de Profeet ﷺ. Vanwege de positie van Daar Al-Arqam aan Jabal al-Safa was het huis niet zichtbaar vanuit de vallei van Banu Makhzoum, de vallei lag ten opzichte van het huis achter de Jabal al-Safa.
Het huis lag daarnaast ook aan de Al-Sa’i, oftewel de looproute tussen Al-Safa en Al-Marwa. Deze looproute was vanwege de Hajj druk bezocht en vanuit Al-Sa’i kon je via een steegje ongemerkt het huis van Al-Arqam bereiken. Bovendien was de markt ook gelegen aan de looproute waardoor er regelmatig een grote menigte was waar de moslims zich, onderweg naar het huis in konden verhullen. Tenslotte had het huis vier uitgangen wat het nóg makkelijker maakte om ongemerkt in- en uit te komen.
Los van de unieke eigenschappen van het huis was het ook de laatste plek waar de vijanden van Islam zouden denken dat de moslims zouden samenkomen. Vanwege Arabische cultuur was het vanzelfsprekend dat zij zouden samenkomen in het huis van één van de oudere, vooraanstaanden. Niet, iemand zo jong als Al-Arqam die per slot van rekening ook nog eens gevestigd was in de vallei van Banu Makhzoum! Ook zou Abu Jahl vanwege stammencultuur niet geneigd zijn om Al-Arqam, zijn stamgenoot te doden.
Cultivatie
Toen Daar Al Arqam in gebruik werd genomen werd gesproken van ongeveer 40 moslims; jaar 1 van de Profetische Missie. Rond jaar 6, toen Daar Al-Arqam werd ontdekt was dit opgelopen tot ongeveer 200-300 moslims. Net voordat Daar al-Arqam werd ontdekt bekeerde Umar ﵁. Wat was de aanpak precies?
Niet iedereen kwam bij het huis en niet iedereen kon direct worden onderwezen door de Profeet ﷺ. De meest prominente sahaba kwamen bijeen, denk aan die 40 die op het begin moslim waren, ongeveer. Zij onderwezen vervolgens de rest. Op deze manier groeide de gemeenschap vanuit Daar Al-Arqam, in stilte maar standvastig, tot de dag dat het huis werd ontdekt en de moslims hun geloof openlijk zouden moeten belijden.