Banu Lakhm (بنو لخم) was een vooraanstaande Arabische stam uit het zuiden van het Arabisch Schiereiland, afkomstig uit Yemen, behorend tot de Qahtani Arabieren. Zij migreerden noordwaarts en werden een van de meest invloedrijke stammen in Irak en delen van ash-Shaam, waar zij een politiek koninkrijk vormden dat bekend werd als het Lakhmiden-rijk (Koninkrijk Al-Hira).
Banu Lakhm speelde een belangrijke rol in de geopolitiek vóór de Islam doordat zij bondgenoten (vazallen) waren van het Sassanidische Perzische Rijk als tegenwicht tegen de Ghassaniden, die op hun beurt bondgenoten waren van de Byzantijnen. Hierdoor bevonden de Lakhmiden zich op het kruispunt tussen Arabische stamstructuren en wereldrijken.
Oorsprong en migratie
Banu Lakhm stamde af van Lakhm ibn ‘Adiyy, een tak van de grote Azd-groep vanuit Yemen. Na de instorting van de Ma’rib-dam verspreidden vele Zuid-Arabische stammen zich, en Banu Lakhm trok noordwaarts richting al-Iraq en delen van de Levant.
Zij vestigden zich in al-Hira, een oase-stad in de regio Kufa, die uitgroeide tot hun politieke centrum.¹
Het Koninkrijk al-Hira
In al-Hira vormden Banu Lakhm een gestructureerde staat die eeuwenlang een buffer was tussen de nomadische Arabische stammen en het Perzische rijk. Zij kregen militaire steun en politieke legitimiteit van de Perzen en leverden troepen in ruil daarvoor.
Hun staat wordt in de Arabische en Islamitische bronnen vaak genoemd vanwege:
- Bestuur over Noord-Arabische woestijngebieden
- Culturele rol als centrum van Arabische poëzie en ridderlijkheid
- Bescherming van karavaanroutes
- Politieke rivaliteit met de Ghassaniden²
Hun hoofdstad al-Hira stond bekend als een belangrijk intellectueel en cultureel centrum vóór de Islam.
Religie
Banu Lakhm nam deels het Christendom aan, net als veel stammen in het noorden, hoewel sommige segmenten heidens bleven totdat de Islam kwam.
Hun nabijheid tot Byzantium en hun lange contacten met Syrië maakten christelijke missionarissen invloedrijk, maar hun politieke loyaliteit bleef bij Perzie.³
Relatie tot de Profeet ﷺ
Toen het nieuws van de Islam zich verspreidde, bereikte het ook al-Hira. Er waren individuen uit Lakhm die zich tot de Islam bekeerden tijdens de da’wah van de Profeet, maar de stam als geheel trad niet massaal toe in die tijd.
Na de dood van de Profeet ﷺ en de opkomst van de Islamitische staat, werd het gebied onder het gezag van de moslims gebracht tijdens de veldslagen tegen de Perzen onder Khalid ibn al-Walid رضي الله عنه.⁴ De Lakhmiden; verzwakt door interne conflicten en de val van de Sassaniden, gingen toen op in de Islamitische gemeenschap.
Ibn Kathir, al-Bidayah wa an-Nihayah, delen over de Arabische koninkrijken
Al-Tabari, Tarikh al-Rusul wa al-Muluk, verslag over Ghassan-Lakhm rivaliteit
Ibn Sa’d, Tabaqat al-Kubra, vermeldingen over noordelijke christelijke Arabieren
Al-Baladhuri, Futuh al-Buldan, secties over al-Hira en de verovering van Iraq