Banu Khuzaa (بنو خزاعة) was een invloedrijke Arabische stam die zich vestigde in Mekka en de omgeving van de Hijaz vóór de komst van de Islam. Zij speelden een grote rol in de geschiedenis van de Kaabah, de samenleving van Mekka en de overgangsperiode tussen de religie van Ibrahim عليه السلام en de latere afgodendienst op het Arabisch Schiereiland.
De stam staat vooral bekend omdat zij na de Jurhum de bewakers van de Ka’bah waren voordat Qusai ibn Kilab van Quraish deze positie overnam.
Oorsprong en vestiging in Mekka
Volgens de Islamitische bronnen kwamen Banu Khuzaa oorspronkelijk uit Yemen en waren zij verwant aan de grotere stamgroep van al-Azd. Zij migreerden noordwaarts na de instorting van de Ma’rib-dam en vestigden zich in Mekka en omliggende valleien, waar zij geleidelijk de controle kregen over de Kaabah en de stad.¹
Zij verdreven de eerdere beheerders, waaronder delen van Jurhum, en namen het beheer van Mekka op zich. Banu Khuzaa bleef deze positie houden tot de tijd van Qusai ibn Kilab (voorvader van de Profeet Muhammad ﷺ).²
Bestuur over de Kaabah
Gedurende de eeuwen dat zij de Kaabah beheerden, regelden Banu Khuzaa:
- Toegang tot de Ka’bah
- De verzorging van pelgrims
- Gastvrijheid en bescherming van bezoekers
- Rechten rond water en handel
Hun heerschappij was een belangrijke fase in de religieuze en politieke ontwikkeling van Mekka.
Een van de meest invloedrijke leiders was ‘Amr ibn Luhayy, die een grote religieuze en sociale status binnen de stam had.
‘Amr ibn Luhayy en de introductie van afgoderij
Hoewel hij aanvankelijk bekend stond om rechtvaardigheid en vrijgevigheid, vertellen Ibn Ishaq en Ibn Kathir dat ‘Amr ibn Luhayy tijdens een reis naar ash-Shaam afgoderij zag en dit goed vond. Hij bracht het beeld Hubal naar Mekka en plaatste het bij de Kaabah.³
Overname door Quraish
Toen Qusai ibn Kilab met steun van Quraish en andere bondgenoten sterker werd, nam hij de heerschappij over Mekka over van Banu Khuza’a. Volgens al-Azraqi kwam het tot een overeenkomst waarin Quraish het beheer van de Ka’bah kreeg, terwijl Khuza’a in de regio bleef wonen.⁵
Ondanks het verlies van de leiding bleven zij invloedrijk in Mekka en de Hijaz.
Verbond met de moslims
Tijdens het Verdrag van al-Hudaybiyyah sloten Banu Khuza’a een bondgenootschap met de Profeet Muhammad ﷺ, terwijl hun rivalen Banu Bakr zich verbonden met Quraysh. Toen Banu Bakr later Khuza’a aanviel met steun van Quraish, werd dit een directe schending van het verdrag.⁶
Dit incident was een van de aanleidingen voor de Verovering van Mekka. Khuza’a riep de Profeet ﷺ om hulp, en hij kwam hen tegemoet waarmee hun relatie met de moslims een beslissende rol speelde in het einde van heidense overheersing in Mekka.
Banu Khuza’a in de Islamitische periode
Na de verovering van Mekka traden veel leden van de stam volledig in de Islam en namen zij deel aan de verdere uitbreiding van de Islamitische gemeenschap. Sommige individuen traden op als bestuurders, legercommandanten en overleveraars van kennis.
Al-Baladhuri, Futuh al-Buldan, verslag over migraties uit Yemen.
Ibn Hisham, al-Sirah al-Nabawiyyah, deel over Qusai ibn Kilab.
Ibn Kathir, al-Bidayah wa an-Nihayah, hoofdstuk over ‘Amr ibn Luhayy.
Sahih al-Bukhari, Hadith over ‘Amr ibn Luhayy.
Al-Azraqi, Akhbar Makkah, sectie over de heerschappij van Mekka.
Al-Tabari, Tarikh al-Rusul wa al-Muluk, verslag over al-Hudaybiyyah en de aanval op Banu Khuzaa.