‘Amr ibn Luhayy al-Khuzaʿi is in de islamitische overlevering bekend als degene die het organiseren van afgoderij in Mekka (de Hijaz) op gang bracht. Hij wordt vaak met de bijnaam Abū al-Asnam (“vader der afgoden”) genoemd vanwege deze rol.¹
Zijn rol in de introductie van afgoderij
'Amr ibn Luhayy bezocht op een dag de regio as-Shaam (Syrië / Palestina). Hij zag daar dat mensen afgoden aanbaden met smeekbeden en offers, en vroeg of hij een van die beelden mocht meenemen om in het Arabische land te laten vereren. Men schonk hem een beeld dat “Hubal” heette. Hij bracht het naar Mekka, plaatste het daar en beval de mensen het te vereren en te eren.²
In latere tradities wordt verder gezegd dat mensen om dat beeld gingen cirkelen op een manier vergelijkbaar met de tawaf rond de Kaʿbah, wat de verering ervan versterkte.³
Sommige bronnen geven aan dat hij de religie van Ismaʿil veranderde door afgoderij te introduceren en dat de Profeet ﷺ hem zou hebben beschuldigd van het slepen van zijn rietstok in het vuur.⁴
In historische werken zoals die van al-Tabari wordt zijn daad geplaatst binnen de ontwikkeling van de Arabische religieuze cultuur vóór de komst van de profetie hij wordt in die context als een van de personages genoemd die afgoderij hielpen verspreiden.⁵
Afstamming, status en betekenis
Genealogisch wordt ‘Amr ibn Luhayy geplaatst in de Adnanitische lijn via Mudar: hij is zoon van Luhayy, kleinzoon van Qamʿah, achterkleinzoon van Ilyaas.² Omdat hij verbonden was met de stam Khuzāʿah, kreeg hij status in Mekka en de Hijāz.
Zijn bekendheid in de Islamitische traditie is vooral symbolisch: hij fungeert als het keerpunt van een verleden van zuivere monotheïsme naar een tijd van georganiseerde afgoderij. In de latere Islamitische historiografie fungeert hij als icoon van religieuze corruptie vóór de komst van de profeet Mohammed ﷺ.
¹ Zie de vermelding dat ‘Amr ibn Luhayy bekend staat als de introducteur van afgoderij en de bijnaam Abu al-Asnam.²
² Volgens diverse siera wereken die zijn overgeleverd in klassieke Islamitische literatuur.
³ Zie tradities over rondgaan om het beeld (vergelijking met tawaaf).
⁴ Overleveringen over zijn “verandering van religie van Isma’il” en de interpretatie van zijn daad.
⁵ Al-Tabari plaatst dergelijke verhalen binnen zijn historische chronologie van voor-Islamitisch Arabië.