MS 622-624'te Medine: Hz. Peygamber ﷺ Döneminde

Bu yıllarda Hz. Muhammed ﷺ, Benî Neccâr arasında inşa ettiği mescidin yanında yaşıyordu; Ensar ve Yahudi kabileleri ise vahanın dört bir yanındaki köylerinde, surlu hurmalıkların arasında yaşıyordu. İlk mescit, taş temeller üzerinde yaklaşık 35 × 30 m'lik bir kerpiç avlu olarak gösterilmiştir; hurma gövdesinden sütunları, hurma dalından bir gölgeliği ve taş kapı pervazları vardır, doğu tarafında da Sevde ﵂ ve Âişe'nin ﵂ iki odası bulunur. Kıble ayarı onu değiştirir: hicrî 2 yılının Recep veya Şaban ayından önce gölgelik kuzeydedir ve kapılar güneye, doğuya ve batıya açılır; sonrasında güney duvarı boyunca bir gölgelik durur, güney kapısı örülür, kuzeyde bir kapı açılır ve eski kuzey gölgeliği Suffe olur. Mütevazı bir avlu olan Kuba Mescidi de onunla birlikte değişir. Model, çevrelerine Ensar'ın ve Yahudi kabilelerinin köylerini yerleştirir: taş ve çamurdan yaklaşık yetmiş kule ev (âtâm), üç surlu kale, çoğu tek katlı olan ve en yoğun biçimde mescidin çevresinde, Benî Neccâr arasında toplanan 470 kadar avlulu ev ve vaha tabanının yaklaşık altıda birini kaplayan binden fazla surlu hurmalık. Hurmalıklar en yoğun olarak güneydeki Âliye'de, vadiler boyunca şeritler hâlinde ve kuzeydeki köylerin yanında parçalar hâlinde uzanır, çevrelerinde tarlalar ve sulanan araziler vardır. Yakından her hurma ağacı modellenmiştir; uzaktan bahçeler zemine örtü olarak çizilir. Bunların genişliği bir varsayımdır; vahanın surlu hurmalıklarıyla geçindiği ise varsayım değildir. Ayrıca Benî Kaynuka pazarı, mescidin batısındaki açık pazar alanı (tarihi belirsiz), Bakî'deki birkaç alçak mezar ve Buthân üzerinde bir geçit vardır. Daha açık renkli yollar Kuba ve mescit gibi kaynaklarda geçen yerleri birleştirir; daha soluk olanlar varsayılan bağlantılardır.

Aşağıdaki bölümler ilk mescitten başlar ve vahanın içinden dışa doğru ilerler: Kuba ve ilk cuma namazı, Benî Seleme'nin namaz yeri, Bakî, kuyular, pazar alanı, Yahudi kabilelerinin toprakları, Uhud Dağı, tepeler ve lav alanları ve son olarak vadiler. Her yerin nereye yerleştirildiğine, nasıl yeniden kurulduğuna ve hangi kaynaklara dayandığına dair kendi notu vardır; her biri 3B modelde açılır.

Hicretten kısa süre sonra Hz. Muhammed ﷺ mescidi, Benî Neccâr'a ait duvarla çevrili bir hurmalık üzerinde inşa etti. Model onu, hicrî 2 yılının Recep veya Şaban ayındaki kıble değişikliğinden önce ve sonra, doğu tarafındaki ev halkının odalarıyla birlikte gösterir. Onun güneydoğusunda, geleneğin yerleştirdiği yerde, Hz. Peygamber'in ﷺ mescit ve odalar yapılıncaya kadar kaldığı Ebû Eyyûb'un ﵁ evi durur.

Kuba, yukarı Medine'de, Benî Amr ibn Avf arasındadır; Hz. Peygamber ﷺ varışında burada on dört gece kaldı ve Hicretin ilk mescidi burada kuruldu. Kuba'dan şehre giderken ilk cuma namazı Rânûnâ vadisinin yatağında kılındı; Erîs Kuyusu da Kuba'dadır.

Rivayetler kıblenin dönüşünü Akîk Vadisi yakınındaki Benî Seleme namaz yerine yerleştirir; bu nispet tartışmalıdır ve 624'teki herhangi bir yapının biçimi bilinmemektedir.

Mescidin doğu-güneydoğusundaki garkad çalılı arazi ilk definleri bu yıllarda aldı; bu yüzden model yalnızca birkaç alçak mezar gösterir.

Tirmizî'nin rivayetindeki ifadeye göre Hz. Peygamber ﷺ Medine'ye geldiğinde Rûme'den başka tatlı su yoktu. Bu yıllara ait iki kuyu modeldedir: Osman'ın ﵁ Müslümanlar için temin ettiği, aşağı Akîk Vadisi'ndeki Rûme Kuyusu ve Ebû Talha'nın ﵁ mescidin karşısındaki hurmalığı ve kuyusu Beyrühâ.

Mescidin batısında, Sel'in en alçak kısmına doğru, Hz. Peygamber'in ﷺ Müslümanlar için belirlediği açık ticaret alanı uzanıyordu. Kuruluş tarihi kaydedilmediğinden model onu yalnızca evlerden ve hurmalardan arındırılmış açık arazi olarak gösterir.

Bu yıllar boyunca vahada üç Yahudi kabilesi yaşıyordu: şehrin içinde, Buthân Vadisi üzerindeki köprünün yanında kuyumcu Benî Kaynuka; Âliye'de ve doğu harresine dayanan bölgede hurmalıkları ve kaleleri arasında Benî Nadîr ve Benî Kurayza. Sonraki tarihleri, yani hicrî 2 yılında Benî Kaynuka'nın ve hicrî 4 yılında Benî Nadîr'in sürgünü ile hicrî 5 yılında Benî Kurayza'nın kuşatılması, gösterilen dönemden sonradır; mahalleleri ölçülmüş yerlerden değil göreli tariflerden yerleştirildiği için kuleleri ve evleri temsilî örüntülerdir.

Uhud, vahayı kuzeyden kapatan, mescitten yaklaşık 6 km uzaktaki kırmızı riyolitten uzun dağdır. Okurların çoğu onu hicrî 3 yılının Şevval ayındaki savaştan tanır. Bu model o savaştan önceki yılları, MS 622-624'ü gösterir; bu yüzden savaşı değil zemini gösterir: dağın kendisini, güneyindeki küçük Ayneyn tepesini ve bunlarla şehir arasındaki araziyi. Hiçbir savaş unsuru modellenmemiştir ve Ayneyn burada, savaştan sonra aldığı Okçular Tepesi (Cebelü'r-Rumât) adıyla değil, kendi adıyla anılır.

Vaha, koyu bazalttan iki platonun arasında uzanır: doğuda Vâkım Harresi, batıda Vebre Harresi. Mescidin hemen kuzeybatısında Sel' tepesi, vahanın güneybatısında ise hadiste Medine hareminin güney sınırı olarak anılan Ayr dağı bulunur.

Medine vadileri kuzeye akar ve Zeğâbe'de birleşir. Modeldeki soluk tabanları, modern yükseklik verileri üzerinde hesaplanan akış yollarından gelir; kaynakların haritalanmamış tarihî bir yatak tarif ettiği yerlerde bu yatak yorum olarak işaretlenmiştir.

Bu, ölçülmüş bir arkeolojik canlandırma değil, bir arazi incelemesidir.

İki mescit, odalar ve Ka'b ibn Eşref'in kalesi dışında hemen her bina, bilinen bir binayı değil, kaynakların tarif ettiği bir örüntüyü temsil eden bir yer tutucudur: her kulenin, evin ve bahçenin sayısı, yüksekliği ve yeri varsayımdır ve yerleşim kanıtlarında bu şekilde kaydedilmiştir. Ebû Eyyûb'un ﵁ evi, pazar alanı ve Benî Kaynuka mahallesi gibi haritalanmış yeri olmayan yerler temsilî noktalara yerleştirilmiştir ve bunu belirtir. İlk mescidin merkezi modern mescitten değil, Âişe'nin ﵂ odasından yola çıkılarak belirlenmiştir. Ünü sonradan gelen yerler, Uhud (savaş hicrî 3) gibi, tarihleriyle etiketlenmiştir; bayram namazı alanı, hendek ve her türlü savaş unsuru dışarıda bırakılmıştır. Kubbe, minare veya taş sütun yoktur, insan figürü de yoktur: Hz. Peygamber ﷺ ve ashabı ﵃ asla tasvir edilmez.