MS 610-615'te Mekke: Hz. Peygamber ﷺ Döneminde

Sahne, ilk vahyin geldiği MS 610 ile 615 arasındaki yılları kapsar. Bu yıllarda Hz. Muhammed ﷺ, Hatice ﵂ ile onun Merve yakınındaki evinde yaşıyordu; ilk Müslüman topluluk ise Safa yamacındaki Dârülerkam'da toplanıyordu. Kâbe, ev cepheleriyle çevrili küçük bir açık alanda duruyordu ve sırtların arasındaki vadiler boyunca toprak yollar uzanıyordu.

Aşağıdaki bölümler vadiyi dışa doğru izler: Kâbe ve Zemzem'den Safa ve Merve'ye, ilk topluluğun evlerine, Benî Hâşim'in dere mahallesine ve kuzeydoğuda Hira, güneyde Sevr dağlarına. Her yerin nereye yerleştirildiğine, nasıl yeniden kurulduğuna ve hangi kaynaklara dayandığına dair kendi notu vardır; her biri 3B modelde açılır.

Kâbe (Kabe diye de yazılır), tavaf için ayrılmış açık bir alanın ortasında dururdu; çevresinde evler ve vadinin yolları vardı. Kutsal alanın, Ömer ﵁ MS 638'de bir çevre duvarı ekleyinceye kadar duvarı yoktu. Kutsal alanın kuyusu Zemzem, Kâbe'den birkaç adım ötedeydi; Hazvere pazar yeri de kutsal alanın yakınındaydı.

Safa ve Merve, kutsal alanın doğu yakasında, açık bir geçitle birbirine bağlanan iki küçük tepedir. Model bu geçidi binalardan ve gölgeliklerden uzak tutar; bu, modern, üstü kapalı veya döşeli koridor değildir.

Hz. Muhammed ﷺ, bu sahnede gösterilen yıllar boyunca Merve yakınındaki Hatice'nin ﵂ evinde yaşadı. Evin konumu kaynaklarda geçer, parseli ve planı ise temsilîdir. Ukbe ibn Ebû Muayt aynı mahallede yaşıyordu; İbn İshak ﵀ onu Hz. Peygamber'e ﷺ düşmanlık eden komşular arasında sayar.

Modelde erken dönem Mekke'sinin iki evi kutsal alanın iki yanında durur: kuzeyde, girişi kutsal alana bakan Kureyş'in meclis binası Dârünnedve; Safa yamacında ise Hz. Muhammed'in ﷺ ilk Müslüman toplulukla buluştuğu Dârülerkam. Tam parselleri bilinmediğinden ikisi de avlulu, temsilî taş evler olarak gösterilmiştir.

Hz. Muhammed'in ﷺ kabilesi Benî Hâşim'in dere mahallesi, Şi'b-i Ebû Tâlib olarak da bilinir. Kutsal alanın doğusunda, Ebû Kubeys'in altındaydı. Kabileyi MS 616/617 ile 619 arası civarında orada kuşatan boykot, bu modelin gösterdiği yıllardan sonra geldi; bu yüzden mahalle geniş bir alan olarak işaretlenmiş, evleri yeniden kurulmamıştır.

Hira, yerleşimin kuzeydoğusunda, merkezdeki şehirden ayrı yükselir. Mağarası, MS 610 civarında Hz. Muhammed'e ﷺ gelen ilk vahiyle ilişkilendirilir. Model dağı ve mağarayı iki ayrı yer olarak tutar; modern patikaları ve ziyaretçi altyapısını dışarıda bırakır.

Sevr, güneydeki vadilerin ötesinde durur. Modelde coğrafyası için yer alır: mağarası daha sonra, burada gösterilen dönemden sonra, MS 622'deki Hicret sırasında Hz. Muhammed ﷺ ile Ebû Bekir'e ﵁ sığınak olacaktı.

Mekke, kayalık sırtlarla çevrili, birbirine bağlı kuru vadilerde yer alır. Aşağıdaki sıradağlar tarihî topografik planlara ve modern yükseklik verilerine göre yerleştirilmiştir; adları ölçülmüş eski zirveleri değil, geniş bölgeleri gösterir.

Evler, kutsal alandaki açıklık ve mimari ayrıntılar kazıyla ortaya çıkarılmış temeller değil, yeniden kurgudur. Toprak yollar ve ev cepheleri, tarihsel olarak desteklenen vadi ilişkileri boyunca yorumlayıcı bir sokak ağı oluşturur. Kesin güzergâhlar, genişlikler ve parseller bilinmiyor. Açık Safa-Merve geçidi binalardan ve gölgeliklerden uzak tutulmuştur; bu, modern, üstü kapalı veya döşeli koridor değildir. Kutsal alan, ev cepheleriyle çevrili küçük bir açık alandır; Ömer ﵁ MS 638'de bir çevre duvarı ekleyinceye kadar duvarı yoktu. Dârünnedve kutsal alanın kuzeyine, Dârülerkam Safa yakınına yerleştirilmiştir; tam parselleri bilinmiyor. Hz. Muhammed'in ﷺ MS 610-615 boyunca yaşadığı Hatice'nin ﵂ evi, Merve yakınında, Zukâku'l-Attârîn (sonraki adıyla Zukâku'l-Hacer) üzerinde durur; bu konum kaynaklarda geçer, parseli ve planı ise temsilîdir. Zemzem, Kâbe'nin yaklaşık 20 m doğusunda alçak bir taş kuyu ağzı olarak gösterilmiştir; bu konum modern yerleşimden varsayılmıştır. Kâbe'nin yönü haritalanmış taban alanını izler; üstü örtülü ve sade, soluk renkli bir kumaş örtüyle gösterilmiştir; rengi temsilîdir. Yüksekliği yaklaşık 18 zira (kabaca 8,5-9 m; zira uzunluğu varsayımdır), oturduğu zemin sonraki yeniden inşaların koruduğu Kureyş temellerini izler ve Kureyş'in "diledikleri kimseyi içeri almak, diledikleri kimseyi de engellemek için" yükselttiği tek bir kapısı vardır (Sahih al-Bukhari 1584). İslam'dan önce Kâbe'nin içinde ve çevresinde putlar bulunuyordu (Sahih al-Bukhari 4287, 1601); bunlar modellenmemiştir. Sonraki dönemlere ait mescit revakları, minareler, modern mermer avlular veya insan figürleri yoktur.

Bir model birimi bir metreye eşittir. Yükseklikler okunabilirlik için ×1,5 abartılarak gösterilir; yatay konumlar ve bina boyutları değişmemiştir ve binalar abartılı arazinin üzerinde sağlam durur. Modern haritalı dayanak noktaları bilinen yerleri gösterir; sıradağ etiketleri onaylanmış eski zirveleri değil, geniş bölgeleri işaret eder. DEM bazı zirveleri yeterli çözünürlükte vermez; yayımlanmış dağ yükseklikleri bu yüzeyden çıkarılmamalıdır.